Hevrê Azê li bajarê Kobanê ku bi berxwedana xwe ya li dijî çeteyan navê xwe li tevahiya cîhanê da bihîstandin, di nava malbateke welatparêz de ji dayik bû.
Bi saya parastina nirxên Kurdewarî yên malbata xwe, ew bi kokên xwe ve girêdayî mezin bû. Malbata wê berovajî hewirdor hê civakîtir û demokratîktir bû û ev yek bû wesîle ku hevrê Azê ji temenê ciwaniyê ve xwe bi awayekî azad û jixwe bawer îfade bike. Bi bandora hem malbat û hem jî hewirdora xwe kesayetiyek wê ya hevseng pêş ket. Malbata wê ji salên destpêkê yên têkoşîna me ve Rêber Apo nas dikir û dilsozê tevgera me ya azadiyê bû. Ji ber vê yekê, hevrê Azê jî ji temenê ciwaniyê ve Tevgera Apoyî ji nêz ve nas kir. Bi saya hevrêyên ku serdana mala wan dikirin, ew derfet dît ku tevgera me ji nêz ve nas bike û hêdî hêdî dilsoziya wê xurtir bibe. Her çend di ciwaniya xwe de gelek lêgerînên wê pêşketibe jî, ji ber felsefeya azadiyê ya Rêber Apo fêm kir, lêgerîna wê li ser vê esasê pêş ket. Di sala 2011’an de, di gavên pêşîn ên Şoreşa Azadiya Rojava de beşdarî xebatên ciwanan ên welatparêz bû. Di vê demê de, nîqaşên bi hevrêyên xwe re hem têkoşîna me û hem jî felsefeya jiyana azad kûrtir fêm kir. Dema ku dît ku şoreş li ser vê bingehê xurt dibe, wê biryar da ku tevlîbûna xwe berfireh bike. Di sala 2012’yan de, ew tevlî yekîneyên parastinê bû û beşdarî eniyên berxwedanê yên li dijî êrîşên li ser gelê me bû. Hevrê Azê di tevahiya şer de bi wêrekiya xwe derket pêş û ji bo jinên ciwan bû mînak. Wê rolek bi bandor lîst û ji bo tevlîbûna jinan di nava refên şoreşê de xebat meşand. Hevrê Azê, bi naskirina hêza paradîgmaya rizgariya jinan a ku di pêşengiya Rêber Apo de pêşketiye, armanc kir ku bi îdîayek mezin pêşengî bike. Ji bo vê armancê, wê girîngiyek mezin da xwe-pêşvebirina leşkerî, rêxistinî û îdeolojîk. Bi hewildan û fedakariyeke mezin di vê rêyê de pêş ket. Hevrê Azê ku cihê xwe di eniyên şer de heta berxwedana dîrokî ya Kobanê girt û carekê birîndar bû, ev birîndarî wekî sedemek ji bo berfirehkirina têkoşînê dît.
Hevrê Azê piştî êrîşa çeteyên DAÎŞ'ê ya li ser Kobanê, biryar da ku li vir tevlî berxwedanê bibe. Niyeta wê nîn bû ku axên lê ji dayik bûye û mezin bûye ji çeteyên dijmirovahiyê û hevkarên wan re bihêle. Di vê berxwedana destanî de ku di dîrokê de cih girt, bi hevrêyên xwe re bi rengekî fedaî şer kir. Tevî hemû astengiyan, bi baweriya xwe ya xurt û îradeya xwe ya Apoyî karî çeteyan têk bibe. Tevî ku di şer de sê caran birîndar bû jî, qet cihê xwe terk nekir. Hevrê Azê, ku her birînekê wekî nîşanek rûmetê didît, heta ku tola hevrêyên xwe yên şehîd hilgirt û Kobanê azad kir, nesekinî. Piştî rizgarkirina Kobanê jî têkoşîna xwe berdewam kir. Li Hesekê, li dijî hêzên rejîmê roleke çalak lîst, ku carekê jî li wir birîndar bû. Piştre beşdarî gelek xebatên cuda bû û di her hewildanê de serketin bi dest xist. Kesayetiya wê ya milîtan, dilnizm û helwesta wê ya pêbawer ji bo hemû hevrêyên wê mînak bûn.
Êrîşên dewleta Tirk a dagirker li ser Herêmên Parastinê yên Medyayê, destketiyên gelê Kurd û ji holê rakirina Şoreşa Azadiyê ya Rojava li cem hevrê Azê hêrsek mezin çêkir. Bi baweriya ku divê bersiva van êrîşan ji nava refên gerîla bê dayîn, di sala 2016’an de berê xwe da çiyayên Kurdistanê. Tevî ezmûna xwe ya leşkerî jî, pêşî beşdarî perwerdehiya îdeolojîk bû. Di vê pêvajoyê de, li ser pratîka xwe ya borî lêhûrbû û hewl da ku kêmasiyên xwe derbas bike. Li ser bingeha felsefeya azadiyê ya Rêber Apo xwe ji nû ve ava kir û perwerdehiya xwe bi rengekî serketî qedand. Piştre li cem Şehîd Delal Amed (Hulya Eroglu) tevlî xebatan bû. Ji zanîna kûr a leşkerî û îdeolojîk a hevrê Delal Amed gelek tişt fêr bû û vê demê wekî serdema herî bi qîmet a jiyana xwe bi nav kir. Piştre li herêma Garê beşdarî gelek xebatan bû û bi helwest û fedakariya xwe bû gerîlayekî YJA Star ê mînak. Şehadeta gelek hevrêyên ku ew nas dikir, bi taybetî hevrê Delal Amed û Azê Malazgirt, wekî bangek ji bo berfirehkirina têkoşînê dît. Ji bo pêkanîna xeyalên wan û tola wan hilîne, biryar da ku bi rengekî fedaî tevlî jiyan bibe. Bi vê biryardariyê re di sala 2019’an de tevlî xebatên Hêzên Taybet bû.
Piştî ku pêşniyara wê hat qebûlkirin, hevrê Azê derbasî herêma rojavayê Zapê bû û perwerdehiya xwe ya bingehîn li wir wergirt. Bi parvekirina hevrêtiya gelek kesên fedaî, bi taybetî şehîd Doga Viyan (Gulbahar Hizmali), hêzeke mezin girt. Hevrê Azê li vir lêhûrbûnên kûr jiyan û pêkanîna azadiya fîzîkî ya Rêber Apo weke armanca herî mezin da pêşiya xwe. Bi baweriya ku ev tenê bi tevlîbûneke fedaî dikare were bidestxistin, li ser vê bingehê xwe bi tevahî da vê armancê. Hevrê Azê, bi zanîna ku fedaîbûn cewhera zindî ya PKK’ê ye, hemû lêhûrbûnên xwe li ser xeta fedaîbûnê kûr kir.
Hevrêya me piştî perwerdehiyê li qadên cuda xebat meşand. Li dijî êrîşên dewleta Tirk ên li ser herêmên Zap, Avaşîn û Metîna bi israr xwest derbasî deverên ku şer lê dijwar dibû. Berxwedana fedaî ya gelek hevrêyên wê yên şehîd ku berê li rojavayê Zapê bi hev re perwerde dîtibûn, berpirsiyariyeke mezin da wê û hesta tolhildanê di kesayetiya wê de xurt kir. Hevrê Azê armanc kir ku tola van hevrêyan hilîne û li ser şopa hevrê Sara, Rûken, Rojhat û Erdal yên ku bi armanca misogerkirina azadiya fîzîkî ya Rêber Apo li Mersîn û Enqereyê çalakiyên fedaî pêk anîn, bimeşe. Tevî hemû zehmetî û êrîşên dijwar ên dewleta Tirk a dagirker jî hevrêya me Azê karî derbasî herêma Girê Cûdî ya herêma şehîd Delîl a rojavayê Zapê bibe. Li vir li hember her êrîşa dijmin li ber xwe da û derbên giran li dijmin xist. Hevrêya me Azê bi helwesta xwe ya fedaî di şer û jiyanê de bû xwedî tevlîbûnek pêşeng.
Hevrê Azê heta dawiya îradeya xwe ji berxwedanê dûr neket û ji bo hevrêyên xwe bû çavkaniya îlhamê. Hevrê Azê di 23’yê Mijdara 2024’an de di êrîşa dijmin de şehîd bû. Bi vî awayî, têkoşîna xwe ya 13 salan a bênavber û fedaî ya ji bo azadiyê di lûtkeyê de bi dawî kir û navê xwe di dîroka azadiya gelê me de nivîsand.
27’ê Cotmeha 2025
Navenda Ragihandin û Çapemeniya HPG
